Σάββατο, 5 Νοεμβρίου 2016

Αναγκαίες ειλικρίνειες

Την αλήθεια τη μαθαίνεις από τους εχθρούς σου είχε πει ο Σοπενχάουερ εννοώντας προφανώς πως όλοι εκείνοι που είναι ανοικτά ταγμένοι εναντίον σου και δεν έχουν καμία ανάγκη τη συμπάθειά σου, αποκτούν το δικαίωμα να είναι όσο ‘κακοί’ τους επιτρέπει η αληθινή γνώμη τους. Η καλή ή κακή εμπαθής τους.


Δεν θα ασχοληθούμε επί του παρόντος για το ποια γνώμη είναι καλή ή κακή, αλλά θα αναφερθούμε επιγραμματικά στην ανάγκη του καθενός να ακούει για τον εαυτό του ευχάριστα, κολακευτικά σχόλια. Γνώμες που στηρίζουν τις ιδέες και τις πράξεις του.

Αυτή η ανάγκη μας λοιπόν να είμαστε αρεστοί, είναι η μεγάλη πηγή του κακού, είναι τρόπος της ζωής όλων μας που μπορεί να μην εγκαταστάθηκε 'ενέσιμος' μέσα μας αλλά το έκανε με ένα τρόπο που φαντάζει φυσιολογικός, πίσω από τις άριστες πρακτικές των κοινωνιών στους αιώνες που πέρασαν. Την εξέλιξη ποιος μπορεί να την κατηγορήσει;

Είναι γνωστό από τον Ρουσώ πως στον φυσικό κόσμο δεν υπάρχει αδικία. (Η αδικία προϋποθέτει την ύπαρξη νόμων(!)) Θα ήταν εντελώς κουτό να κατηγορήσουμε ένα λιοντάρι που κλέβει τη τροφή μιας ύαινας ή κάποιο ζώο που σκοτώνει κάποιο άλλο και ασφαλώς δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως και ο άνθρωπος σε κείνο εκείνο το περιβάλλον γεννήθηκε για να ζει, ασχέτως της κατάληξής του. Και ο άνθρωπος χρειάστηκε να σκοτώσει για να ζήσει, χωρίς κανείς να τον κατηγορήσει. (Το επιχείρημα πως ο άνθρωπος έχει μυαλό δεν ευσταθεί, διότι και τα υπόλοιπα ζώα έχουν, το εάν έχει περισσότερο δεν τον καθιστά αξιότερο έναντι της φύσης, διότι και μεταξύ ημών των ανθρώπων δεν έχουμε όλοι την ίδια νοητική επίδοση και η διαφορά αυτή δεν κάνει κάποιον ανώτερο από κάποιον άλλον. Αυτό το τελευταίο -πρακτικά- το χρωστάμε (εν αρχή) στους νόμους και όχι στη μεγαλοψυχία μας)

Ασφαλώς και είναι καλύτερα, ασφαλέστερα, ανετότερα, στο σπίτι μας μέσα από ότι στο δάσος. Θα ήταν δε, εντελώς ηλίθιο να προσπαθήσει να συγκρίνει ο οποιοσδήποτε τους δύο τρόπους ζωής έχοντας ανά χείρας τα σημερινά δεδομένα, όμως η φύση του ζώου (κάθε τι που ζει, που έχει ζωή, ζώο ονομάζεται) χρειάζεται εκατομμύρια χρόνια να αλλάξει –αν αλλάξει ποτέ-. Μπορεί να προσαρμόζεται, μπορεί να καταφέρνει να επιβιώνει, μπορεί να καταφέρνει ακόμα και να ευτυχεί για κάποιον χρονικό διάστημα, όμως στην ουσία του δεν αλλάζει. Τρανό παράδειγμα όλοι εμείς.

Ο τρόπος ζωής που έχει καθιερωθεί από τις κοινωνίες διαχρονικά δεν θα μπορούσε ίσως να είναι αλλιώς. Όλα δεν μπορούν να ανήκουν σε όλους, όπως είναι λογικό ανήκουν, διότι τότε η ασφάλεια του καθενός θα ετίθετο σε σοβαρό, σε σοβαρότατο κίνδυνο. Θα σου έπαιρνα το ψωμί απ' το χέρι -για παράδειγμα-  με ό,τι αυτό συνεπαγόταν... 

Χρειάστηκαν οι νόμοι λοιπόν και ακολούθως η παραχώρηση ελευθεριών. Η καθιέρωση της ιδιοκτησίας, το καμάρι της απόκτησης, η έπαρση, τα πάθη. Οι ζήλιες, ο φθόνος, τα ψέματα... Τα κέρδη και οι ζημίες σε οικονομικό και ηθικό επίπεδο.

Τα πάντα  ξεκίνησαν από την μέρα εκείνη όπου κάποιος έμπηξε τέσσερις πασσάλους στη γη και είπε ‘’Αυτό το μέρος είναι δικό μου’’ (!)

Ο πρώτος λοιπόν που τον πίστεψε και δεν του είπε ‘’ποιος σου δίνει το δικαίωμα να λες αυτές τις ανοησίες απατεώνα’’ έκανε το μεγαλύτερο κακό στην ανθρωπότητα. (Ρουσώ)

Η ιδιοκτησία έσυρε πίσω της όπως είπαμε, μύρια κακά. Μύριες ματαιοδοξίες, και άλλες τόσες στρεβλές στοχοθεσίες με πρώτες και καλύτερες (κατά τη προσωπική μου άποψη) εκείνες που ικανοποιούσαν τα πάθη. 
  • Από τη μέρα που καταλαβαίνουμε τον εαυτό μας γράφουμε μέχρι να πεθάνουμε σε μια πλάκα γνωρίζοντας πως το κομμάτι αυτό της πέτρας θα γίνει σκόνη. Και εξακολουθούμε γνωρίζοντας. Πόσο κρίμα!
Καταθέσαμε τις ελευθερίες μας λοιπόν. Εξαργυρώσαμε τα δικαιώματα μας ελπίζοντας σε μακροημέρευση πρώτα (σημαντικό αυτό) και κατόπιν σε όλα, μα όλα τα άλλα. Σε πολλά σημεία του συμβολαίου του ο Χομπς είχε δίκιο.

Καταντήσαμε λοιπόν έρμαια των κοινωνικών αξιών. Υπηρετήσαμε τις αλήθειες που με τα χρόνια άλλαζαν απροκάλυπτα προσανατολισμό, χωρίς καν να αντέχουμε εκείνες που αφορούν τα πρόσωπά μας. (ποια αλήθεια μπορεί να παραμένει αλήθεια όταν ο χρόνος τη μετατρέπει σε πλάνη; Σίγουρα καμία ηθική. -Ακόμα και εκείνες που ονομάζονται πανανθρώπινες στο μέλλον δεν μπορούμε να γνωρίζουμε την εξέλιξή τους-.

Η αλήθεια πρέπει να είναι απόλυτη. Μία και μόνη. Π.χ. Ο ήλιος είναι φωτεινός ή ο ήλιος φωτίζει τη γη. Μιλάμε δηλαδή για πραγματικότητες που συμβαίνουν στον φυσικό κόσμο -για όσο συμβαίνουν- και όχι στον ηθικό. Πολύ σημαντικό αυτό μια και σε κάθε είδος ηθικών ''αληθειών'' υπεισέρχεται ο προσωπικός παράγων ο οποίος προσωπικός κάθε άλλο παρά προσωπικός είναι καθόσον κανείς μας δεν έχει συντάξει δική του θεωρία περί του ορθού αλλά έχει συνομολογήσει-συνταχθεί φίλα, προς τις θεωρίες οι οποίες του έχουν προταθεί και σίγουρα έχει αποφασίσει μεροληπτικά καθώς δεν είναι δυνατόν να έχει ανεπηρρέαστος αποφασίσει γνωρίζοντας όλες το ίδιο καλά…

Τεράστιο παράδειγμα η θρησκεία στην οποία ο πιστός υπηρετεί το δόγμα του τόπου όπου γεννήθηκε, θεωρώντας το μάλιστα, ως το μόνο αληθές και ακολούθως πραγματικό! (Οι ελάχιστες εξαιρέσεις δεν αμφισβητούν τον κανόνα)

Σαν ένα τέρας οι κοινωνίες εκμηδένισαν τον άνθρωπο ως μονάδα. Δεν ενδιαφέρθηκαν για αυτόν τον έναν, αλλά για το σύνολο όλων. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, διότι χωρίς τη συμμετοχή όλων αυτόματα έπαυε η συνοχή της. 
  • Και ποιοι ωφελούνται από τη ευημερία των κοινωνιών; Οι λίγοι. Οι προκαθήμενοι πάντων των αξιωμάτων. Οι διδάσκοντες την προσωπική παραίτηση.
Πόσο ωραία και πόσο ταιριαστά!

Εξυμνήθηκε λοιπόν για παράδειγμα ο αλτρουισμός (Νίτσε) για το καλό της κοινωνίας. Το άτομο έπρεπε να προσφέρει στο σύνολο αδιαφορώντας για το δικό του καλό. Εκείνος που έπεφτε στην φωτιά να σώσει τον διπλανό του και έδινε τη ζωή του, κέρδιζε μια εύφημο μνεία και ένα κομμάτι ευγενούς μετάλλου που στο μέλλον (στους κληρονόμους) άλλαζε χέρια και γινόταν κολιέ στο λαιμό κάποιας ερωμένης… Η κοινωνία σύμπασα έκλαιγε για το τέκνο που έχασε (διότι δεν θα μπορούσε να της προσφέρει πλέον!). Χρήσιμος είναι εκείνος που προσφέρει ανιδιοτελώς, οι υπόλοιποι ας υπάρχουν. Η κοινωνία μπορεί και ανέχεται. Τόσο καλή είναι...
  • Κακά τα ψέματα, όλα ανήκουν σε εκείνους που διδάσκουν την παραίτηση (που λέγαμε). 
Μπορεί πλέον όλοι εκείνοι να μην έχουν ξεκάθαρο όνομα, να μην μπορεί κανείς να δείξει κάποιον από αυτούς λέγοντας ‘Να αυτός είναι’’ όμως έχουν αφήσει την κληρονομιά τους (με πρώτες και καλύτερες τις παντός είδους θρησκείες) να κυλά μέσα στο αίμα μας. (παραίτηση, προσφορά, μελλοντική απόλαυση. Αυτό το τελευταίο η κοινωνία σε πολιτικό επίπεδο δεν το υπόσχεται, όμως επιτρέπει τον δογματικό εμβολιασμό των παιδιών ώστε οι ιδέες μεγαλώνοντας το άτομο να παρουσιάζονται ως έμφυτες...)

Η αρρώστια μας είναι η ματαιοδοξία μας. Οι διαφορές μας αντί να μας ενώσουν μας χώρισαν. Οι αλήθειες μας έγιναν κατά συνθήκη αποδεκτά ψέματα. 

-Καλημέρα σας (και χεστήκαμε)
-Καλή μέρα και σε εσάς (κι εμείς το ίδιο)

Οι ανάγκες μας λάτρεψαν τις υποκριτικές μας ικανότητες και έκαναν τους εχθρούς μας (υπόλογους και αυτούς στους εαυτούς τους) τους μόνους σχεδόν ειλικρινείς απέναντί μας. (από κακία; Από χίλια επόμενα συναισθήματα; Μπορεί ναι, αλλά είναι πράγματι αδιάφορο. Η αλήθεια δεν πιάστηκε φίλη για πολύ). 

Φίλος που λέει μόνο την αλήθεια περνάει αργά ή γρήγορα στο περιθώριο. Αν δεν έχουμε βάλει φίλους ειλικρινείς στο περιθώριο συμβαίνει πολύ απλά γιατί δεν είχαμε τέτοιους (ειλικρινείς) κι αφού δεν είχαμε αισθανόμαστε κάπως πιο ευτυχείς στο όνειρο μέσα.

Οι σκοποί, έκαναν ευθείς τους δρόμους. Οι ευτυχίες χρειάζονται όλο και μεγαλύτερο δέλεαρ να εμφανιστούν, απαιτούν όλο και περισσότερο καταναλωτικό χρήμα, όλο και μεγαλύτερο έρεισμα να πιαστούν να υπάρξουν, να φωνάξουν πως πράγματι είναι εδώ.

Γεμίσαμε από χαρές μικρής διάρκειας. Ελάχιστης τέτοιας για τον πολύ απλό λόγο πως έχουμε βαλθεί σε ένα τρόπο ζωής που δεν ήταν πλασμένος για μας.

Τίποτα δεν χρειαζόμαστε πέρα από μια ανάσα ένα πιάτο φαΐ και ένα ποτήρι νερό. Όλα τα υπόλοιπα προσθέτουν σε καλοπέραση. Η ευτυχία έχει σχέση με την καλοπέραση; Είναι ερώτημα… Σώμα που πονά αφήνει τη ψυχή να ευτυχήσει; Είναι ένα δεύτερο. (Ίσως σε κάποιο άλλο άρθρο καταπιαστούμε με αυτά)

Η λύση που προτείνεται είναι μάλλον είναι μία. 

Άρκεση στα ελάχιστα. Γνώση της ματαιότητας.

Ας μην το παλεύουμε όμως, η κοινωνία έχει μεριμνήσει πριν από εμάς ώστε κάποιοι απλοί στόχοι, όχι να φαντάζουν, αλλά και να είναι για τη συντριπτική πλειοψηφία ημών αδύνατοι.

Τι να λέμε...