Σάββατο, 6 Αυγούστου 2016

Το βάρος της δυστυχίας και η ελαφράδα της ευτυχίας.

Είναι κάπως δύσκολο να μην συμφωνήσει κανείς –όσο αισιόδοξος και εάν είναι- με τον Σοπενχάουερ προσυπογράφοντας στο ότι η δυστυχία χρωματίζει τη ζωή μας περισσότερο από την ευτυχία. (Η δυστυχίες μας δεν ξεχνιούνται και λειτουργούν προσθετικά, οι ευτυχίες μας, ακολουθούν, έπονται.)


Είναι ακολούθως πολύ δύσκολο ο οποιοσδήποτε να μην νιώθει μέσα στη ευτυχία του το μικρό πετραδάκι στο πλάι του παπουτσιού του –κυριολεκτικά αναφέρομαι- κι επίσης θα συμφωνήσουμε πως αν εξακολουθήσει να προχωράει μ’ αυτό, στο τέλος του δρόμου η σκέψη του θα σκαλώσει εκεί, σε αυτό το ασήμαντο γεγονός. Αρκεί μια μικρή δυστυχία να εξουδετερώσει μια σαφώς μεγαλύτερη ευτυχία.



Οι άνθρωποι στεκόμαστε πολύ περισσότερο στις δυστυχίες μας. Σχεδόν μετράμε τις ευτυχίες μας υπολογίζοντας αυτές -τις δυστυχείς στιγμές μας-. Η έλλειψη δυστυχίας –δυστυχώς τείνει να-προσμετρά το μέγεθος της ευτυχίας που βιώνουμε.

Ακόμα και οι πιο αισιόδοξοι, οι άνθρωποι του μισογεμάτου ποτηριού θα συμφωνήσουν πως στην πρώτη άτυχη στιγμή τους σκέφθηκαν τα χειρότερα των συνανθρώπων τους ώστε να καταφέρουν να αισθανθούν καλά. Καλύτερα. ‘’Κοινός ο πόνος. Μόνο που εγώ υποφέρω λιγότερο άρα είμαι ευτυχέστερος, σε καλύτερη μοίρα’’ Ο πόνος η δυστυχία των άλλων μας κάνει όσο και εάν δεν θέλουμε να το παραδεχθούμε να νοιώθουμε -έστω- κάπως καλύτερα... (όσοι διαφωνούν ας ομολογήσουν πως ποτέ δεν αισθάνθηκαν καλύτεροι (ευτυχέστεροι) σκεπτόμενοι κάποιους άλλους (δυστυχέστερους). Το καλό φέρνει χαρά, η χαρά ευτυχία. Το να είναι κανείς καλύτερος από κάποιον άλλον και να χαίρεται γι' αυτό, εκτός από ανθρώπινο, -αν δεν το παραδέχεται ευθέως εμπρός τους, που μεταξύ μας κανείς δεν το παραδέχεται- είναι και υποκριτικό.) Οι συγκρίσεις είναι μέρος της ζωής μας όπως και η υποκρισία καθαρό καθημερινό φαινόμενο και αφορά όλους μας.

Η ηρεμία, η έλλειψη κάποιας δυσκολίας στη ζωή μας, θεωρείται από όλους μας η βάση. Το σύνηθες αναμενόμενο αποτέλεσμα μίας κανονικά ρέουσας ζωής, οπότε η απουσία τής οποιαδήποτε τύπου δυσκολίας, ψυχικής, σωματικής κ.ά. -κάκιστα- δεν συνιστά μέσα στη καθημερινότητά μας ένα διαρκές ευχάριστο γεγονός, παρά μια κάποια τρόπον τινά υποχρέωση της φύσης. Κάκιστα θα επαναλάβω.

Στον αντίποδα η όποια δυσκολία συνιστά εμπόδιο που κινητοποιεί μυαλό και σώμα, θέτει το άτομο σε δράση, ώστε να επανέλθει και πάλι ο οργανισμός μας σε ισορροπία. Αυτή την ισορροπία θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε προσδίδοντάς της τον αριθμό: ΜΗΔΕΝ.

Λογικό ακούγεται. (Ασχέτως αν θα έπρεπε να θεωρείται λανθασμένο. Η ανικανότητα της αίσθησης της ευτυχίας από το υποκείμενο δεν συνιστά την απουσία αυτής)
Αυτόματα -όπως λέει και ο Σοπενχάουερ- η δυστυχία –και δικαίως σύμφωνα με τα λεγόμενά του- αποκτά αριθμό, νούμερο με πρόσημο θετικό! Δικαίως διότι θέτει σε κίνηση ένα σωρό ενέργειες του σώματος και του μυαλού μας ώστε να εξαλείψει το κακό συμβάν που μας καταπονεί. Όποιο και εάν είναι αυτό. Στον αντίποδα λοιπόν η ευτυχία …βολεύεται με κάποιο αρνητικό. Με εκείνο που θα φέρει και πάλι το μπαλάτζο στη μέση.

Η κατάσταση ηρεμίας του ανθρώπου είναι αδρανής, καθημερινή. 

Η λύση του προβλήματος έρχεται μόνο μέσω της καταβολής έστω και της ελάχιστης προσπάθειας, η οποία ανάλογα με το μέγεθός της προϋποθέτει κόπο, χρόνο, και ίσως και χρήμα.

Θα έλεγα πως γεννηθήκαμε για να τιμωρούμεθα και το κάνουμε προσφέροντες εαυτόν οικειοθελώς. Γλυτώνουν μέρος της μοίρας τους μονάχα όσοι καταθέτουν τα όπλα και παύουν να ασχολούνται με το οτιδήποτε. (Με τη έννοια της μη βούλησης. Η οποιαδήποτε θέληση δημιουργεί κενό που ζητάει την πλήρωση. Την ικανοποίηση. Όπως είπαμε και προηγουμένως η οποιαδήποτε επιθυμία-θέληση-ανάγκη προκειμένου να ικανοποιηθεί όπως προστάζει -ώστε να πάψει ο ''πόνος''- χρειάζεται κόπος. Οι θελήσεις είναι ατελείωτες, οι δυνατότητες όμως του εαυτού πεπερασμένες, άρα στο τέλος θα υπολείπεται η επιθυμία το ανικανοποίητο και άρα ο πόνος του ανικανοποίητου)

Μα η κατάθεση των όπλων, η απαλλαγή από τη βούληση, η παραίτηση από την ζωή,  προς αποφυγή της κάθε επιθυμίας είναι μια εφικτή λύση; Μπορεί να υπάρξει; (έξω από το ασκητισμό) Θεωρείται θεμιτή ως αντίδραση;

Ασφαλώς και όχι, όμως παραμένει ένα επιχείρημα, μέσα σε όλα τα υπόλοιπα.

Η ζωή μας είναι μία διαρκής καταβολή κόπου προς αποφυγή των δυσκολιών. Συνηθίσαμε σε αυτή την προσπάθεια και θεωρούμε –δικαίως και αληθώς- πως έτσι είναι και δεν θα μπορούσε να ήταν αλλιώς. Μα ακριβώς περί αυτού πρόκειται! Δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς γιατί είναι φυσικό τίποτα να μην παρέχεται δωρεάν. Απλά συνηθίζουμε.

Εκείνο που θα μπορούσαμε ίσως να κάναμε ώστε να σπάσουμε το δεδομένο του θετικού πρόσημου της δυστυχίας είναι να καταφέρνουμε να χαιρόμαστε σε βάση καθημερινή...

Πρέπει, για να γίνει αυτό, να αισθανόμαστε ευτυχείς και ευγνώμονες –έχει τεράστια σημασία το τελευταίο- με τα συνηθισμένα καθημερινά μας ώστε ήδη να έχουμε σώσει-αποθηκεύσει, χρόνο χαράς μέχρι την επόμενη δυσκολία η οποία δεδομένα θα έρθει. Ζωή στην χαρά των όσων έχουμε. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως πλούσιος είναι εκείνος που δεν έχει ανάγκες.

Το –αληθές- ότι εάν δεν υπήρχαν οι λύπες δεν θα νιώθαμε την ομορφιά της χαράς, καθόλου δεν μας πείθει ως επιχείρημα, διότι με αυτή τη σοφιστική λογική θα μπορούσαμε να πίνουμε νερό κάθε τρεις μέρες ώστε να το απολαμβάνουμε περισσότερο… Προσωπικά δεν γνωρίζω κανέναν που να το κάνει.

Στο καραούλι λοιπόν προς αντιμετώπιση της επόμενης ανώμαλης κατάστασης. Στα όπλα.

Μεγάλο, τεράστιο, λόγο έχει ο τρόπος με τον οποίο κοιτούμε τον κόσμο. Ο κόσμος ασφαλώς και δεν είναι όπως τον βλέπουμε. Αν χρειαζόταν να το θέσουμε αλλιώς θα λέγαμε πως το μόνο κοινό του σε σχέση με όλους εμάς είναι πως πατάει σε μία κοινή βάση. Μέχρι εκεί. Από εκεί και πέρα ο δικός μου κόσμος είναι σαφώς αλλιώτικος από το δικό σου διότι περιμένω να μου δώσει αλλιώτικα πράγματα από εκείνα που επιθυμείς εσύ κάνοντας τις ίδιες κινήσεις. Το ότι κρίνει το όποιο υποκείμενο την φύση, την κοινωνία, το σύμπαν ολόκληρο σύμφωνα με τις ιδέες του, με το χρώμα των γυαλιών που φοράει, δεν σημαίνει ότι η γενική αλήθεια συμπίπτει με τις θέσεις της κάθε μονάδας και πλέον αυτών πως το σύνολο των σκέψεων όλων των μονάδων αγγίζει στο ελάχιστο την μόνη αλήθεια, την οποία εξακολουθούμε ο κάθε ένας με τον δικό του τρόπο να υποπτεύεται. Και μόνον!

Υπάρχει αλήθεια; Σαφώς και δεν θα μπορούσε να μην υπάρχει μία αλήθεια. Υπάρχει, αλλά πραγματικά μόνο μία και τυχαίνει επί της ουσίας να μας είναι άγνωστη ή έστω (μιλώντας για τους επιστήμονες, φιλοσόφους και άλλους ανθρώπους της νόησης) δύσκολα προσεγγίσιμη, πόσο μάλλον για τους υπόλοιπους -όλους εμάς- κοινούς θνητούς. Για απόδειξη του επιχειρήματος σας παραπέμπω στις διχογνωμίες των επί παντός επιστητού –όχι των απλών ημών- αλλά των επιστημόνων, φιλοσόφων και πολλών άλλων καταξιωμένων για το κάθε τι.

Η γνώση και η αποδοχή του μάταιου, Πολεμάται με τη δύναμη του νου και της φαντασίας. Μαζί της σύμμαχος και η πλανεύτρα ελπίδα, επιστρατεύεται να βοηθήσει στην απόσωση των εναπομεινάντων.

Φανταζόμαστε, ελπίζουμε και προχωρούμε βήμα-βήμα (μετά την υπογραφή μας πως ο κόσμος έτσι είναι, κακός, απαιτητικός, δύσκολος, γεμάτος πόνο και δυσκολίες) παλεύοντας να κρατήσουμε-διατηρήσουμε το κατά-δικό μας ΜΗΔΕΝ. Εκείνο το ΜΗΔΕΝ που θα έπρεπε να μας έχει ευτυχισμένους διότι διαρκεί απείρως περισσότερο της όποιας ευδαιμονικής κατάστασης η οποία (καλώς ή κακώς) συναντάται, αλλά ποτέ της δεν κατακτάται.

Δεν πρόκειται περί ολιγαρκείας, αλλά περί συνειδητής σπουδαίας αντίληψης η άρκεση στα λίγα καθημερινά, φιλοσοφία την οποία έχουν αντιγράψει, διατυμπανίσει και οικειοποιηθεί, οι περισσότερες θρησκείες.

Έξω από όλα ετούτα θα πρέπει να κάνουμε κτήμα μας ένα. Ότι όλοι μας υπηρετούμε μονάχα την αλήθεια την οποία είμαστε ικανοί να προσεγγίσουμε, αφήνοντας όλες τις χιλιάδες άλλες να υποστηρίζονται από τους άλλους οι οποίοι με τη σειρά τους αγνοούν τη δική μας …τη μόνη αληθινή!

'Πόνος' λοιπόν ως αίσθηση, για κάποιον από εμάς μπορεί να σημαίνει το πρώτο από τον κατάλογο που ακολουθεί -και είναι ελλιπέστατος-, για τον φίλο μας όμως μπορεί το επόμενο: Δοκιμασία, ατυχία, επακόλουθο, δώρο, σκληραγωγία, ακόμα και χαρά (όταν θεωρείται πως μέσω αυτού επέρχεται ανταμοιβή. Στον παρόντα ή τον μέλλοντα κόσμο). 

Για κάθε συναίσθημα θα μπορούσαμε επίσης να επιλέξουμε μία σειρά πιθανών απαντήσεων, όμως πίσω από όλες αυτές πάντα θα προϋπάρχει (απλά γιατί έτσι συμβαίνει) ο πόνος, καθώς οι διαρκείς επιθυμίες μας θα εξακολουθούν να θέτουν το μέτρο της ευτυχίας μας στο διηνεκές.