Πέμπτη, 12 Νοεμβρίου 2015

Προστάγματα ποιητών...

Κι έρχονται οι ποιητές να μιλήσουν για τον ωραίο τρόπο ζωής αγνοώντας πως όλοι εμείς, σκλαβωμένοι από μια κοινωνία νόμων και συνεχώς αναδιαμορφούμενης ηθικής, μονάχα ως ανυπότακτοι και κατακριτέοι θα καταφέρουμε να ζήσουμε... 

Βαλλόμεθα ακόμα και για τις γνώμες μας, πού να μιλήσουμε για πράξεις... 

Μια και στο σύνολό τους οι διακινητές ιδεών μιλώντας περί ζωής άξιας (χωρίς καταναγκασμούς, ζωής από τον άνθρωπο για τον άνθρωπο) αναφέρονται στο βάθος των λεγομένων τους για ελευθερία (βούλησης και πράξης. Περί κάποιας -έστω κόσμιας- επανάστασης.) προτείνω να κοιτάξουμε κάπως προσεκτικότερα μερικά από τα λόγια του μεγάλου ποιητή Πάμπλο Νερούντα.

  • Θα πρέπει –πριν ξεκινήσουμε- να λάβουμε σοβαρά υπ’ όψη μας, πως λαμβάνουμε -ως άτομα- ενεργό μέρος μονάχα σε ένα μικρό κομμάτι της ζωής μας, όσο και εάν αυτό μας φαίνεται παράξενο. Συνήθως ακολουθούμε τον τρόπο του βίου που μας προτείνεται τόσο από τις παγιωμένες ως άριστες διδαχές, όσο και από την αμφίβολη ηθική τους. 

Αμφίβολη* διότι άπασες οι νουθεσίες-προτροπές-προσταγές, κρύβουν στο βάθος τους συμφέροντα. Εμφανή ή όχι. Το ένστικτο, το μόνο υγιές (με την έννοια του παρθένου) κομμάτι του εαυτού μας τιθασεύεται τόσο από τους νόμους όσο και από τους γεμάτους θλίψη ηθικούς και όχι μόνο φραγμούς. 
*Αμφίβολη διότι ουδέποτε παρέμεινε σταθερή στους αιώνες!

Μα δεν γινόταν αλλιώς! 

Οι κοινωνίες από μόνες τους σημαίνουν νόμους. Ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος μονάχα μέσα από την κοινωνικότητα του, κοινωνικότητα, που εκφράζεται μονάχα από νόμους-περιορισμούς ή όπως άλλως θέλετε ονομάστε το. 

Πίσω λοιπόν από αυτή την παραδοχή, γινόμαστε μάρτυρες μιας χίμαιρας. Ρωτάω λοιπόν εάν επιδιώκουμε πέραν αυτής, την απομόνωση, τη μοναξιά... Και εάν όχι, τίνι τρόπο την αποφεύγουμε καθόσον ακόμα και στο σύνολο μερικών ανθρώπων οι κανόνες θεωρούνται προϋπόθεση;

Η ευτυχία -με την έννοια της μη έλλειψης του οτιδήποτε- της οποίας προϋπόθεση είναι η απόλυτη ελευθερία απαντάται μονάχα στην μοναξιά. Επί του πρακτέου –υποχωρούμε- συναναστρεφόμενοι τους ελάχιστους ικανούς ομοϊδεάτες.

Ας έρθουμε στα λόγια του ποιητή.


Αργοπεθαίνει όποιος γίνεται σκλάβος της συνήθειας, επαναλαμβάνοντας κάθε μέρα τις ίδιες διαδρομές
Όπου για να πάψει να επαναλαμβάνει την καρμπόν ζωή του θα πρέπει να κάνει την επανάσταση εκείνη που θα θέσει στην άκρη όλους εκείνους που δεν συμμερίζονται τις απόψεις του και είναι βολεμένοι στην ήρεμη ζωή τους. Όλο τον προσωπικό του περίγυρο ακολουθώντας μια ζωή κατά μόνας ή με τους νέους δικούς του συμπαραστάτες. Θα συμφωνήσω με όσους το προσπαθήσουν. (ασφαλώς και δεν εννοεί ο ποιητής την αλλαγή από καφέ σε τσάι ή διαβαίνοντας διαφορετικές οδούς ώστε να φτάσουμε στην ίδια διεύθυνση)

όποιος δεν αλλάζει περπατησιά,
Μόνος όπως είπαμε ή συμπαρασύροντας και όλους εκείνους που συναναστρέφεται. Αλλαγή περπατησιάς σημαίνει αλλαγή τρόπου ζωής. Το εάν πηγαίνει γήπεδο τα μεσημέρια της Κυριακής και αλλάζει τη συνήθειά του σε σινεμά, δεν θα λέγαμε ότι κάνει την σπουδαία ανατροπή…

όποιος δεν διακινδυνεύει και δεν αλλάζει χρώμα στα ρούχα του,
Το πλέον εύκολο αλλά για να γίνει αυτό πέραν της μίας φοράς χρειάζεται μια αλλαγή νοοτροπίας διότι ασφαλώς δεν εννοούμε μόνο από πράσινο να βάλει κίτρινο και να βγει μία βόλτα… (βεβαίως  για να είμαστε ειλικρινείς η αλλαγή εμφάνισης πολλά προσφέρει, άρα λέμε ναι χρησιμοποιώντας όμως αστερίσκους διότι μόνο αυτή δεν αρκεί)

όποιος δεν μιλά σε όποιον δεν γνωρίζει.
Η καλοσύνη σπανίως ερμηνεύτηκε ως τέτοια, μάλλον ως έχουσα δεύτερες βλέψεις αντιμετωπίστηκε (ιδίως όταν η προσέγγιση γινόταν από άντρα σε γυναίκα) Πάντως το να είμαστε προσηνείς, καταδεκτικοί  και συντρέχτες σίγουρα δεν βλάπτει, ούτε χρεώνει ακριβά τον λογαριασμό, άρα σε προσωπικό επίπεδο, λέμε ότι κάτι καταφέρνουμε.

Αργοπεθαίνει όποιος αποφεύγει ένα πάθος,
Και εάν αυτό αντίκειται τους ηθικούς νόμους; Τότε τι υπερισχύει, το εφήμερο της παρούσας ηθικής ή το ένστικτο που λευτερώνει; Εκτός και εάν μιλάμε μονάχα για ακίνδυνα πάθη τα οποία θα ήταν καλύτερα να τα ονομάζαμε ισχυρά χόμπυ ή κολλήματα. Το πάθος σημαίνει στην ουσία του, έρωτα. Ζωοδότη έρωτα ή έστω τρόπο βαθιάς ζωής. Η διαδρομή από την ανούσια ανάσα, σε εκείνη με νόημα χωρίζεται από δρόμο πολύ…

όποιος προτιμά το μαύρο για το άσπρο και τα διαλυτικά σημεία στο «ι» αντί ενός συνόλου συγκινήσεων που κάνουν να λάμπουν τα μάτια, που μετατρέπουν ένα χασμουρητό σε ένα χαμόγελο, που κάνουν την καρδιά να κτυπά στο λάθος και στα συναισθήματα.
Η αισιοδοξία είναι σαφές ότι προδιαγράφει πορείες και συναισθήματα θετικά. Ποιο συναίσθημα όμως έξω από τον έρωτα θα μπορούσε να συγκινήσει όλα αυτά; Και εάν αυτός είναι παράνομος, τότε τι μας συμβουλεύει ο ποιητής; Ή μήπως δεν υπάρχουν παράνομοι έρωτες; Ή μήπως οι παράνομοι δεν είναι ισχυρότεροι των νόμιμων; Η κοινωνία τι θα πει; Ή μήπως πρέπει να την αγνοήσουμε γιατί εάν πράγματι πρέπει (και ασφαλώς και πρέπει), τότε ανοίγουμε ένα άλλο κεφάλαιο και μάλιστα τεράστιο… Συνδράμουμε λοιπόν στις συγκινήσεις, όποιες και εάν είναι αυτές διότι πίσω τους κρύβεται το πάθος (‘’αργοπεθαίνει όποιος αποφεύγει ένα πάθος’’, εκτός και εάν πρέπει να κατηγοριοποιήσουμε τα πάθη σε επιτρεπτά και όχι. Μα τότε ποιος είναι εκείνος που θα μιλήσει για το πρέπον πάθος των συναισθημάτων μας;) Λόγος ώστε να αποφευχθεί νόμιμος έρωτας, πέραν κάποιου συμφέροντος δεν υπάρχει. Η ηθική συμπαρίσταται με τον νόμο, λες και οι νόμοι να είναι ηθικοί! (Σε πολλές περιπτώσεις πόσο τραγικό!)

Αργοπεθαίνει όποιος δεν αναποδογυρίζει το τραπέζι…
Θα συμφωνήσουμε και εδώ, αλλά οι βολεμένοι συνδαιτυμόνες –η οικογένεια, οι εργοδότες, οι γνωστοί, ο/η σύντροφος- πώς θα αντιδράσουν; Θα πρέπει να είναι σύμφωνοι με την κίνησή μας ή καλό θα ήταν να τους φέρουμε προ εκπλήξεως; Την πόρτα σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να την κλείσουμε πίσω μας. Πόσο έτοιμοι είμαστε για κάτι τέτοιο; Η περίπτωση να μας ακολουθήσουν –οι συνδαιτυμόνες- είναι ελάχιστη καθόσον οι επαναστάσεις ψυχής είναι κυρίως προσωπικές και άρα κανείς άλλος πλην ημών συμμερίζεται.

όποιος δεν είναι ευτυχισμένος στη δουλειά του…
Πονεμένη ιστορία… Σήμερα λέμε να υπάρχει δουλειά. Βεβαίως τότε που γράφτηκαν οι παραινέσεις, υπήρχαν επιλογές εργασίας.

Αργοπεθαίνει όποιος δεν διακινδυνεύει τη βεβαιότητα για την αβεβαιότητα για να κυνηγήσει ένα όνειρο,
(Πόσο σημαντικό!) Αναρωτήθηκε ο ποιητής πόσο μακριά πρέπει να τρέξει ο ''αντάρτης'' ώστε να κυνηγήσει εκείνο όνειρό του; Προσωπικά με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο η ιδέα, όμως όλοι εμείς που συμφωνούμε θα δικαιολογούσαμε τον σύντροφό μας όταν κυνηγήσει το δικό του όνειρο στο φουστάνι της επόμενης άξιας ή στο παντελόνι του εφήμερου πολλά υποσχόμενου εραστή; Θα δικαιολογούσαμε το παιδί μας την ώρα που φεύγει από κοντά μας να βρει την ηρεμία του στο Θιβέτ ή θα προτιμούσαμε κάποια άλλη του επανάσταση, περισσότερο βολική; Μακρύ μαλλί ή στα έσχατα όρια ένα διακριτικό τατουάζ... Θα στηρίζαμε την πρόθεσή του παρατήσει τις σπουδές του για να γίνει τραγουδιστής ή κάποιος ποδοσφαιριστής;  Πόσοι θα αφήναμε τα παιδιά μας στη ελευθερία τους; Το εάν έχουν κρίση σωστή, έχει να κάνει με τις προσωπικές μας εμπειρίες αλλά αυτό, δεν υποχρεώνει αυτά, να ακολουθήσουν τις προσταγές μας. Οφείλουν μάλλον να ακολουθήσουν τις προσταγές του ποιητή που τους μιλάει για οράματα. Ποια η θέση μας; Αρνητική μετ' επιτάσεως κρίνω... 
Ομοίως λοιπόν και εμείς στα 40 ή τα 50 μας οφείλουμε (σύμφωνα με τη κρατούσα λογική) να ακούσουμε τους γηραιότερους της ηλικίας των 60 ή 70 που έχουν μεγαλύτερη πείρα. Αν δεν το κάνουμε εμείς γιατί επιμένουμε σε αυτά; (ρητορικό το ερώτημα)

όποιος δεν επιτρέπει στον εαυτό του τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του να αποφύγει τις εχέφρονες συμβουλές. 
Θα γελάσουμε. Θα γελάσουμε και θα το κάνουμε κρατώντας τις κοιλιές μας! Ιδίως οι συντηρητικοί -που συμφωνούμε- και υπάρχουμε τόσοι… Θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ποιες εχέφρονες συμβουλές δικαιούμεθα να καταπατήσουμε και ποιες όχι. Η μη τέλεση απιστίας (στο γάμο) είναι μια συμβουλή που δικαιούμεθα να καταπατήσουμε ή όχι; (Προφανώς απολαμβάνοντες την αποδοχή-στήριξη γονέων, συντρόφων, κοινωνικού περίγυρου) Η αλλαγή πίστης-θρησκείας μια άλλη; Π.χ. από Χριστιανός-Ιεχωβάς ή βουδιστής που είναι και πιο της μόδας; ¨Όχι; 
Μήπως μιλάμε για τις συμβουλές εκείνες που λένε να μην αργήσουμε το βράδυ; Για κάποιες συμβουλές που κανέναν δεν ενδιαφέρουν ίσως; Αναρωτιέμαι, γιατί όσοι συμφωνήσετε στο επιχείρημα της παραβίασης μιας εχέφρονος συμβουλής θα αντιπροτείνω την παραβίαση εκείνης που άπτεται της συζυγικής πίστης και πονάει περισσότερο. Εκτός και εάν θέλετε να μας πείτε εσείς ποια να καταπατήσουμε… Το να αποδέχεται κανείς ένα κανόνα έχει αμφίδρομη ισχύ. Και πράττει αλλά και ανέχεται.

Αργοπεθαίνει όποιος δεν ταξιδεύει, όποιος δεν διαβάζει, όποιος δεν ακούει μουσική, όποιος δεν βρίσκει σαγήνη στον εαυτό του.
Θα αντιπρότεινα ότι πεθαίνει όποιος δεν κάνει ότι του αρέσει. Τόσο απλά. Θα επέμενα ότι πεθαίνει όποιος υπακούει στις γνώμες των άλλων και κάνει εκείνα που προστάζει η βουτηγμένη στα συμφέροντα κοινωνία αγνοώντας το ένστικτό του.

Αργοπεθαίνει όποιος καταστρέφει τον έρωτά του,
Και πάλι εδώ ερχόμαστε αντιμέτωποι με το συμφέρον ή με κανόνες κοινωνικούς που καμία ισχύ επί της ουσίας δεν έχουν...

όποιος δεν επιτρέπει να τον βοηθήσουν,
ο εγωισμός δεν έκανε καλό σε κανέναν… ομοίως δεν γνωρίζει χαρά, όποιος δεν προσφέρει… 

Στα υπόλοιπα όλα καταφάσκουμε χωρίς αστερίσκους.

όποιος περνάει τις μέρες του παραπονούμενος για τη τύχη του ή για την ασταμάτητη βροχή.
όποιος εγκαταλείπει μια ιδέα του πριν την αρχίσει,
όποιος δεν ρωτά για πράγματα που δεν γνωρίζει.
Αποφεύγουμε τον θάνατο σε μικρές δόσεις, όταν θυμόμαστε πάντοτε ότι για να είσαι ζωντανός χρειάζεται μια προσπάθεια πολύ μεγαλύτερη από το απλό γεγονός της αναπνοής.
Μόνο η ένθερμη υπομονή θα οδηγήσει στην επίτευξη μιας λαμπρής ευτυχίας.

Αντιλαμβανόμαστε -αναφέρω ως επίλογο- ότι σε κάθε περίπτωση χρειάζεται μια μικρή ή κάποια μεγαλύτερη επανάσταση. Κόσμια ή μη. Το μέγα θέμα είναι το κατά πόσον ο επαναστάτης θα καταφέρει να τραφεί με τις ιδέες του, το κατά πόσο θα του αρκέσουν ως άμυνες στον πόλεμο τον οποίο θα δεχθεί από κάθε γνωστό ή μη κατεστημένο...

Ακόμα φίλοι μου και εάν δεν συμφωνήσαμε σε όλα τα σημεία, θεωρώ ότι κατά βάση έχουμε κοινή γη και αυτό είναι πραγματικά παρήγορο. 

Κι έρχονται οι ποιητές να μιλήσουν για τον ωραίο τρόπο ζωής αγνοώντας πως όλοι εμείς, σκλαβωμένοι από μια κοινωνία νόμων και συνεχώς αναδιαμορφούμενης (και άρα βολικής) ηθικής, μονάχα ως ανυπότακτοι και κατακριτέοι θα καταφέρουμε να ζήσουμε... όντας ελεύθεροι και πραγματικά όμορφοι!

Όλοι εκείνοι που μιλούν, για επανάσταση το κάνουν. Καλά τα λένε. Ο κάθε ένας για τον εαυτό του αντιστέκεται και για τον ίδιον κερδίζει, Η μάχη του εαυτού κερδίζεται μονάχα με εμάς από τη μια κι απέναντι τους άλλους όλους.


*Το κείμενο επελέγει τυχαία και αφορά ένα e mail που έλαβα.