Σάββατο, 21 Ιουνίου 2014

Φιλία και αποδοχή. Δύο διάφορες έννοιες.

Θα έλεγα ότι οι σχέσεις των ανθρώπων μοιάζουν με τη θάλασσα. Κάποτε ηρεμούν και κάποτε αγριεύουν. Κάποτε βρίσκουν την ισορροπία αποδεχόμενες την ταραχή τους και κάποτε μαθαίνουν να βρίσκονται, συνηθίζουν, στην ήρεμη πλευρά της συνύπαρξης μια και η κάθε πλευρά αντιλαμβάνεται τα δικά της όρια.

Πίσω από κάθε ηρεμία, μέσα στη σκιά τής κάθε αποδοχής του κάθε φίλου παραμένει κρυφή η ιδέα της άπλας του ήδη διαμορφωμένου χώρου, της ήδη διαμορφωμένης αξίας του κάθε ανθρώπου μέσα μας. Είναι ανθρώπινο και απολύτως αποδεκτό. Πιθανώς να είναι και αναγκαίο. (στην έννοια ‘’φίλος’’ συμπεριλαμβάνεται όλο το πλήθος των γνωστών εκείνων με τους οποίους οι σχέσεις μας είναι καλές. Αδιατάραχτες. Στο προσωπικό μας κύκλο κατανέμονται και όλοι εκείνοι με τους οποίους κατά καιρούς βρισκόμαστε και πίνουμε ένα καφέ, συμφωνώντας στα περισσότερα θέματα που θίγονται και συζητούνται, αλλά και εκείνοι με τους οποίους συναλλάσουμε μία απλή συμπαθή ή μη, καλημέρα. Με άλλα λόγια όλος ο κύκλος των γνωριμιών μας) 

Επανερχόμενος αναφέρω ότι από αυτή την κατάσταση της αποδεκτής ηρεμίας λαμβάνουμε και συμφωνούμε με κάθε αντανάκλαση, με κάθε αντίδραση του κάθε αποτελέσματος τής κάθε πράξης μας που σχετίζεται με το συγκεκριμένο άτομο και την δικαιολογούμε αναλόγως είτε μας αρέσει είτε όχι –η αντίδραση, η κουβέντα του ατόμου- ανάλογα με τη θέση που έχουμε προσδώσει μέσα μας στο άτομο αυτό. Αξιολογούμε με άλλα λόγια τις αντιδράσεις του φίλου-γνωστού-συγγενή, οι οποίες σαφώς και βρίσκονται μέσα σε ήδη προκαθορισμένα πλαίσια. Μέσα στο κάδρο των προσδοκιών μας. Έξω από αυτά επέρχεται σύγκρουση.


Και η ζωή συνεχίζεται…

Συνεχίζεται έως ότου κάτι ανατρέψει τις αποδεκτές ισορροπίες. Έως εκείνη την ώρα όπου και θα συμβεί κάτι το απρόσμενο. Μια σπουδαία ευτυχισμένη στιγμή που διαρκεί από λίγο έως πολύ. Το κέρδος ενός μεγάλου χρηματικού ποσού για παράδειγμα ή μια μεγάλη κοινωνική επιτυχία ή έστω κάτι άλλο από όλα εκείνα που είναι ικανά να κάνουν κάποιον ευτυχή και όχι δυστυχισμένο διότι η ευτυχία του άλλου είναι εκείνη που -δυστυχώς- ‘’θλίβει’’ και θλίβει, (μία έστω, ικανή μερίδα ανθρώπων) καθώς η δυστυχία βρίσκει περισσότερους ‘’συναισθάνοντες’’ και εκ περιεργείας συντρέχτες παρά ειλικρινείς συμπάσχοντες.

Είναι ακριβώς η ώρα όπου η πέτρα έχει πέσει στην λίμνη και έχει ταράξει τα νερά. Είναι η στιγμή όπου θα πρέπει όλα να τοποθετηθούν επάνω στο τραπέζι και να συζητηθούν εκ νέου. Τα πάντα αγωνίζονται να βρουν νέες ισορροπίες. Παλεύουν να διατηρήσουν τη θέση τους. Η αποδοχή της αξίας του αντικειμένου σημαίνει αυτόματα …πτώση της αξίας του υποκείμενου (κατά τη γνώμη του), υπόκλιση στο μεγαλείο τού μόλις γνωστού-αποδεκτού και καλείται να αντιμετωπισθεί: Η τυχόν έπαρση του επιτυχόντα ή και η ήπια συσσώρευση επαίνων, ο ίδιος παραγκωνισμός που αναπόφευκτα καταφθάνει ως φυσικό επακόλουθο και ο συνωστισμός στις πίσω θέσεις…

Η μικρή κοινωνία βρίσκεται σε υποδόριο αναβρασμό (γνωρίζω ότι για κάποια άτομα ο όρος δεν είναι υπερβολικός), σε κεκαλυμμένη αγωνία, με θέματα που χάσκουν και απαιτούν λύση. Αποδοχή του φίλου, του συναγωνιστή, του κεκαλυμμένου αντίπαλου ή όχι; Κόσμια, θετική αντίδραση υπό τον φόβο του καταλογισμού της μομφής της ζήλιας, του φθόνου ή ευθεία αντιπαράθεση και προσπάθεια σπίλωσης της επιτυχίας;

Νέες άδηλες συμμαχίες δημιουργούνται με συνισταμένη κοινή την μάχη ενάντια στα νέα δεδομένα, την υποχρεωτική χαρά, το περίσσιο ασυμμάζευτο συναίσθημα, την συνεισφορά των νέων επιχειρημάτων. Πολιτισμένες ίντριγκες και ύστερες διαβουλεύσεις, αποδοχές, συμφωνίες και χειραψίες κάτω από το τραπέζι. Συνομολογήσεις.

Η ανακατάταξη σε οργασμό... Καινούρια κόμματα. Ο αγώνας κρίνεται αναγκαίος καθόσον χρειάζεται το αποτέλεσμά του για την διατήρηση του σεβασμού στο περίγυρο. Έρχονται τα πάνω-κάτω, κάτω από την επιφάνεια του νερού, πίσω από τα χαμόγελα τις εναγκαλίσεις και τις κατά πρόσωπον ευχές. Η υποκρισία χορεύει υπό το φως των προβολέων, η άρνηση καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας όλης της περιόδου που διαρκεί. 

Όλοι εκείνοι οι οποίοι δεν νοιώθουν απειλή θα συγχαρούν από καρδιάς. Τίμια. Θα βοηθήσουν, θα αφήσουν απλόχερα να λάμψει το ειλικρινές τους συναίσθημα. 

Κάποιοι άλλοι, από τους αδιάφορα προσφιλείς(!) -και εδώ είναι το ουσιώδες- δεν θα αποδεχθούν τουλάχιστον προς το παρόν, μέχρι να κατακάτσει ο κουρνιαχτός, μέχρι να επέλθει η νέα ισορροπία, -εάν ποτέ επέλθει- (διότι μέχρι τότε θα εκλαμβάνουν ως απειλή την επιτυχία του άλλου καθώς ήδη βιώνουν την πτώση της δικής τους αξίας -ασφαλώς και μιλάμε για άτομα δίχως αυτοπεποίθηση, αυτογνωσία ή ώριμη σκέψη- και θα καταδικάσουν ίσως ‘’γλυκά’’ αλλά θα το κάνουν. 

Θα αρνηθούν. Η ψυχή τους δεν θα αντέξει το βάρος. Το ένστικτο θα αντιδράσει πέρα από την λογική και δεν θα συνηγορήσει. Μπορεί ακόμα, συν τω χρόνω, να γίνουν πολέμιοι της ιδέας. Να απορρίψουν με τρόπο απόλυτο τα μυτερά συναισθήματα της θετικότητας της λογικής και να αποσκιρτήσουν.

Κρυφοί αρνητές θα υπάρξουν και στους πλέον οικείους, τούς πιο φίλα προσκείμενους, σε εκείνους τους υπεράνω υποψίας, οι οποίοι μπορεί μεν να μην απομακρυνθούν καθόσον η χρόνια σχέση δεν το επιτρέπει, αλλά και ποτέ δεν θα καταφέρουν να χαρούν, να αποδεχθούν τη χαρά της αποδοχής των όμοιων γνωστών προς τον επιτυχόντα.

Στο τέλος τείνει να γίνει νόμος ότι εκείνοι που στηρίζουν αγαστά κάποιον σε μία δύσκολη ή ευτυχισμένη στιγμή να είναι πολύ ολιγότεροι από εκείνους που θεωρούμε πως είναι (και αυτό είναι πολύ ουσιώδες) και πολύ περισσότεροι από εκείνους που δεν φανταζόμαστε ποτέ… (Ο σωστός φίλος δεν φαίνεται τόσο στη λύπη όσο στην αποδοχή και διάδοση της χαράς σου. Στη λύπη κυριαρχεί ένας μυστήριος εγωισμός και μία ύπουλη χαρά. Εκείνος πάσχει εγώ όχι! Η ευτυχία του άλλου σαφώς και είναι πιο δύσκολα διαχειρίσιμη ασχέτως με ότι θεωρείται -ιδίως από άτομα ανασφαλή. Για τα δυστυχισμένα ούτε λόγος)

Η φύση λοιπόν, γυρεύει εκ νέου ισορροπίες. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι η ψυχή, ο χαρακτήρας, η παιδεία, ή η ανάλογη κουλτούρα είναι εκείνη που το πράττει (για κάποιους), αλλά όταν αποδεχθούμε την πρόκληση να διερευνήσουμε το γεγονός, στο τέλος θα καταλήξουμε να ανταλάσουμε απόψεις για το εάν και το κατά πόσον είναι δυνατή εκπαίδευσή του ενστίκτου.

Υπάρχουν ακόλουθοι και ακολουθητές. Αυτό δεν πρέπει να μας διαφεύγει. Κάποιος που έχει ακολούθους μπορεί να κάλλιστα να γίνει με τη σειρά του τιμητής εκείνου που θαυμάζει, αποδέχεται και προπαντός που δεν θεωρεί ότι απειλείται. 

Κάπως έτσι γίνεται καθημερινά με όλες μας τις σχέσεις και πριν κατηγορήσουμε κάποιον για δυστυχή εμπάθεια, καλό θα ήταν προσπαθήσουμε να φανταστούμε τον εαυτό μας ως ΓΝΗΣΙΟ χειροκροτητή κάποιου αντίζηλου. Ως ανυπόκριτο διαφημιστή, ακέραιο συνυπογράφοντα θιασώτη, εκείνου που κρυφά συναγωνιζόμαστε και βαθιά μας απορρίπτουμε ή του άλλου, εκείνου που επ’ ουδενί θα δεχόμαστε ως ανώτερο ή καλύτερό μας σε οποιοδήποτε επίπεδο.

Δύσκολο!

Πόσο απλά μπορούν να δοθούν κάποιες εξηγήσεις από τη μια και πόσο εύκολα μπορούμε από την άλλη με λίγη σκέψη να καταφέρουμε να μην κρατάμε ‘’κακία’’ σε όποια πλευρά του ποταμού και εάν έχουμε βρεθεί...


  • Τα sites που επιθυμούν να αναδημοσιεύσουν το άρθρο παρακαλούνται να χρησιμοποιήσουν τον ακόλουθο σύνδεσμο: Γράφει ο  Γιώργος Σ. Πολίτης